Zoeken

Een stroomcontract met impact

Auteur

Olof van der Gaag

De hoeveelheid groene stroom in Nederland is niet vraag- maar aanbodgestuurd. Dat betekent volgens Olof van der Gaag dat het voor het klimaat niet veel uitmaakt bij wie die stroom landt.

Marktwerking kan zo mooi zijn. Als de vraag naar biologische eieren stijgt, stijgt het aanbod al snel mee. Bij groene stroom werkt dat wezenlijk anders: Vooral subsidieregelingen en afspraken in het energieakkoord en klimaatakkoord bepalen de groei van het aanbod. De ‘Premiumwaarde’ van oranje-groene energie (duurzame energie, opgewekt in Nederland) is helaas nog niet voldoende om projecten voor bijvoorbeeld zon en wind op land economisch rendabel te maken. De hoeveelheid groene stroom in Nederland is dus niet vraag- maar aanbodgestuurd. Dat betekent dat het voor het klimaat niet veel uitmaakt bij wie die stroom landt. Het betekent ook dat een standaard groene stroomcontract de transitie weinig helpt.

Dat kan tot discussie leiden, zagen we vorige week bij de opening van het Prinses Ariane windpark in de Wieringermeer. Feest: Dit is Nederlands grootste windpark op land, met een stroomproductie gelijk aan het jaarverbruik van 370.000 huishoudens. Eindelijk een forse portie groene stroom erbij, na 13 jaar werken: 10 jaar praten en vergunningen, 3 jaar bouwen. Chapeau, Vattenfall! De omwonenden zijn intensief betrokken en krijgen een forse vergoeding (gemiddeld zo’n 1.300 euro per jaar). Bovendien kunnen mensen financieel participeren en is er een windfonds voor mooie gemeenschapsprojecten in de omgeving.

“Het is wel duidelijk dat Nederland nog niet genoeg groene stroom heeft voor iedereen”

Toch hadden sommigen al een gietertje met azijn klaar staan. Belangrijk kritiekpunt is dat een deel van de stroom naar een groot datacenter van Microsoft zou gaan. Nog even los van het feit dat onze ‘Corona-economie’ mede kan draaien dankzij die datacenters: we juichen het toch juist toe als bedrijven groene energie kopen? Vanouds ziet de milieubeweging dat als een teken van maatschappelijke verantwoordelijkheid. Nu suggereren sommigen dat Microsoft de stroom afpakt van de omwonenden. Wat evident niet zo is: Er zijn in de verste verte geen 370.000 huishoudens in de omgeving. Het is wel duidelijk dat Nederland nog niet genoeg groene stroom heeft voor iedereen (om over andere groene energiedragers maar even te zwijgen).

Hoe kan groene stroom meer gaan lijken op een ‘normale markt’, waar meer vraag leidt tot meer aanbod? Hoe kan die vraag worden bevorderd? De snel dalende kosten voor zon- en windprojecten zijn daarbij een belangrijke kans, maar dit is niet genoeg. De prijzen van zon- en windstroom dalen namelijk mee met de toename van het aanbod. Bovendien zitten er ‘gaten’ in het aanbod omdat het nog niemand is gelukt de zon en de wind aan te zetten wanneer het de stroomklanten goed uitkomt. Dit is alleen op te lossen met nieuw overheidsbeleid, dat niet alleen stuurt op aanbod, maar op verduurzaming van het hele energiesysteem.

“In nieuwe fase energietransitie is flexibiliteit en verduurzaming van het hele systeem essentieel”

Ondertussen kunnen met name grote stroomklanten daar wel aan bijdragen. In de ‘eerste fase’ van de energietransitie hielpen grote stroomklanten al om meer aanbod tot stand te brengen, met name door het afsluiten van langjarige stroomcontracten (PPA’s), zoals de bijvoorbeeld de NS heeft gedaan.

Op jaarbasis zijn deze bedrijven ‘100% groen’, op uurbasis minder dan de helft. In de nieuwe fase van de energietransitie is flexibiliteit en verduurzaming van het hele systeem essentieel. Hoe kunnen zakelijke stroomcontracten in die fase helpen? Ik zie zelf de volgende ‘ranking’ van opties voor stroomcontracten:

0. Grijze stroom. Bijdrage aan de transitie: geen.

1. Groene stroom op basis van Europese Garanties van Oorsprong (GvO’s). Bijdrage aan de transitie: minimaal.

2. Groene stroom obv Nederlandse GvO's. Bijdrage aan de transitie: iets meer.

3. Groene stroom obv Nederlandse PPA’s + GvO's. Bijdrage aan de transitie: serieus.

4. Realtime groene stroom: voorgaande plus realtime koppeling met hernieuwbare opwek. Bijdrage aan de transitie: groot.

5. Realtime koppeling met hernieuwbare opwek + flexibele vraag (afname aanpassen aan zon en wind). Bijdrage aan de transitie: zeer groot.

Bonuspunten kunnen bedrijven nog verdienen door bijvoorbeeld:

De eerste pioniers werken nu aan deze ‘next level’ groene-stroomcontracten. Om bij dezelfde spelers te blijven: Microsoft en Vattenfall doen dit al in Zweden

Google wil dit wereldwijd voor al hun stroomverbruik gaan doen. Dergelijke stroomcontracten helpen de komst van vernieuwende projecten, zoals deze combinatie van zon, wind en batterijen

Grote stroomklanten kunnen hieraan bijdragen door hoog in deze ranking te gaan zitten. Zij hebben daar ook zelf voordeel van. Ze zijn verzekerd van levering en kunnen een aantal dure ‘pieken’ uit hun inkoop wegnemen. Bovendien helpt het ze om maatschappelijk zichtbaar te maken dat ze niet schaarse stroom ‘wegkapen’ maar juist bijdragen aan de komst van meer groene stroom.

Olof van der Gaag

Olof van der Gaag is directeur bij de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE). Op Twitter is hij te volgen onder @olofvdgaag. De NVDE is een ondernemersorganisatie van ruim 6000 bedrijven voor 100% duurzame energie