We speelden ook Risk, het spel waarbij je met legers landen moest veroveren naar gelang je opdracht. En bij Risk was het, naast, of juist op weg naar, het vervullen van je opdracht, van belang dat je continenten veroverde en deze dan zo lang mogelijk vasthield. Dat leverde weer extra legers op. En macht. Nog steeds zijn het Monopoly- en het Kolonisten-spel actueel in de grote mensenwereld. Big Tech-monopolisten en grondstof-landen en -handelaren zijn oppermachtig.
Het laatste jaar zien we het Risk-spel opkomen. En dan gaat het altijd ook weer over gebieden met olie, met gas. President Trump lijkt ook een liefhebber van het spel te zijn. De herstart van de Monroe-doctrine, genoemd naar president Monroe begin negentiende eeuw, die voor ogen had dat het westelijk halfrond (Noord-, Midden- en Zuid-Amerika) qua invloedsfeer toebehoort aan de Verenigde Staten en niet aan (koloniaal) Europa. Bij succes: iedere ronde 7 extra legers!
Bij Risk zijn de landen die continenten verbinden cruciaal bij het vasthouden van de macht over een continent. En welke zijn deze cruciale verbindingsgebieden? Jawel: Venezuela, Groenland, Alaska, Oost-Europa en het Midden-Oosten. Veel van deze landen zijn, juist omwille van olie en andere grondstoffen, nu brandhaard en strijdperk; van Oekraïne tot Venezuela tot het Midden-Oosten. President Trump heeft de landkaart voor zich en lijkt Risk te spelen.
Toch is het de vraag of hij met zijn aanvallen op Venezuela en Iran het spel slim speelt. Zijn achterban moet meer betalen voor benzine, de inflatie loopt op en de Nobelprijs uit zicht. Interessant is een analyse over Venezuela in The Economist twee maanden geleden. Het Amerikaanse olieconcern Chevron zou, aldus Trump, opgelijnd staan om de verwaarloosde oliebronnen van Venezuela te gaan exploiteren. Toch is dit niet zo zeker. Chevron heeft legio andere mogelijkheden op het westelijk halfrond en hanteert als adagium: low-cost en low-risk.
“Ons Risk-spel heeft het hele Midden-Oosten als één ‘land’ getekend, terwijl het een lappendeken is van landen, stammen, volkeren, belangen, religies en ego’s”
De analyse in The Economist, maar ook mijn ervaring uit drie rollen (bankier, commissaris, Public Affairs-adviseur) die ik de afgelopen dertig jaar onder andere in de energiesector gehad heb en nog heb, zijn helder. Zij zeggen mij dat Chevron op dit moment terughoudend zal zijn ten aanzien van de oliebronnen in Venezuela. Als bankier zou ik dergelijke projecten nooit gefinancierd hebben. De productiekosten om deze oliebronnen rendabel te krijgen zijn zoveel hoger dan de opbrengsten dat zelfs een break-even prijs ver weg is. Als lid van de raad van commissarissen zou ik een dergelijke investering om financiële, strategische en exploratieredenen niet goedkeuren. Dan zijn er betere mogelijkheden qua rendement en politieke rust. Als adviseur Public Affairs zou ik Chevron adviseren niet mee te gaan in dit politiek spel van president Trump. De politieke en maatschappelijke risico’s zijn enorm. Enerzijds omdat Venezuela nog een wespennest is, waar een stabiel regime dat buitenlandse investeringen verdraagt nog ver weg is. Anderzijds omdat prominent met Trump in zee gaan nu, na de Midterm-verkiezingen van november 2026 en zeker na de presidentverkiezingen van november 2028 een ongewis avontuur is.
De dobbelstenen zijn hier, om in de Risk-metafoor te blijven, niet gunstig. Een opportunist zal zeggen: met deze oorlog in het Midden-Oosten en de hierdoor gestegen olieprijzen, kan exploratie en exploitatie in zelfs Venezuela gunstig zijn. Maar dat is korte termijn denken. Of is dit alles een Kolonisten van Catan-truc van Trump? Of zijn de spelletjes waar we hier over spreken echt spelletjes, waardoor we vergeten hoe de echte wereld in elkaar zit? Want, zoals bij ieder spel, is de realiteit altijd anders, complexer, pluriformer.
Ons Risk-spel heeft het hele Midden-Oosten als één ‘land’ getekend, terwijl het een lappendeken is van landen, stammen, volkeren, belangen, religies en ego’s. En daar liggen ook nu weer de diepere, en eeuwenoude, knelpunten. Het is een fijnmazigheid die niet past in het Risk-spel. Het gaat in het Midden-Oosten om soennieten versus sjiieten, wie is bondgenoot van de VS, wie wil Israël van de kaart vegen, komt de welvaart van de Golfstaten in gevaar, wat doet Rusland? En wat doen al die groepen van Alevieten, Druzen, Koerden? Wat zijn de kaarten, de Risk-opdracht, van Erdogan in Turkije? En, in die regio, altijd gaat het ook wee rover olie en gas. Het spel is eenvoudig, de werkelijkheid zo complex.
Ondertussen denderen president Trump en de Verenigde Staten door. Bier lijkt goedkoper dan benzine en de discussie over Groningen Gas gaat weer beginnen. Het is de vraag of de bravere landen opgewassen zijn tegen dit geopolitieke geweld in Venezuela, het Midden-Oosten en rondom Groenland. Blijft Nederland overeind met Ganzenbord en, als het dadelijk weer over Groenland gaat, redt Denemarken het met zijn LEGO-benadering? LEGO, braaf speelgoed in mijn eerste levensjaren, voordat ik belandde in de ruige wereld van Monopoly, Kolonisten van Catan en Risk. Of komen we dadelijk terecht in het domino-spel van de Tweede Koude Oorlog?